Tác quyền tác phẩm âm nhạc của AI

Giải đáp thắc mắc: Tác quyền tác phẩm âm nhạc của AI thuộc về ai?

Sau đại dịch Covid-19, vai trò của công nghệ và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) đang được nhắc đến nhiều hơn bao giờ hết. Trải qua những ngày giãn cách xã hội, việc thưởng thức âm nhạc đã đưa ra nhiều câu hỏi xoay quanh tác quyền của những tác phẩm được tạo ra hoặc tham gia tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo. Cùng Hieuai tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây bạn nhé!

AI sáng tác nhạc

Trong suốt nhiều năm qua, thế giới đã biết đến sự sáng tạo của trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực nghệ thuật, đặc biệt là âm nhạc, khi các nghệ sĩ máy sử dụng công nghệ này để tạo ra các tác phẩm âm nhạc độc đáo. Tuy nhiên, chỉ trong những năm gần đây, những thành tựu đáng kinh ngạc của AI trong sáng tạo âm nhạc mới thực sự khiến con người cảm thấy rõ ràng được sức mạnh và tầm ảnh hưởng của công nghệ này.

Hai năm trước, vào năm 2022, công nghệ của Huawei đã gây bất ngờ khi công bố kết quả hoàn chỉnh của AI đối với bản giao hưởng số 8 của Schubert, một tác phẩm nổi tiếng vốn chưa bao giờ được hoàn thiện.

Gần đây, vào đầu tháng 10, một dự án được thực hiện trong hai năm bởi các nhà khoa học và nhạc sĩ Đức đã mang lại kết quả ấn tượng: AI đã hoàn thành bản giao hưởng số 10 của Beethoven, một tác phẩm mà nhà soạn nhạc lừng danh này đã bỏ dở từ hai trăm năm trước.

Không chỉ dừng lại ở các nỗ lực của các hãng công nghệ nước ngoài, các nhà phát triển AI tại Việt Nam cũng đã gây ấn tượng mạnh với một ứng dụng AI tương tự được giới thiệu vào đầu năm 2021. Mô hình AI này, phát triển bởi kỹ sư công nghệ thông tin Nguyễn Hoàng Bảo Đại, đã có khả năng tạo ra âm nhạc với khối lượng kết quả đáng kinh ngạc chỉ trong một giây.

Tác quyền tác phẩm âm nhạc của AI
Sáng tạo âm nhạc bằng AI giúp nâng cao khả năng hiện thực hóa các ý tưởng âm nhạc

Điều đáng nói là sau khi được gắn hợp âm và viết lời, ca khúc “The AI love song” được trình diễn tại chương trình Giải thưởng Công nghệ 2020, gây ấn tượng mạnh và thu hút sự chú ý của đông đảo khán giả.

Việc sáng tạo âm nhạc bằng trí tuệ nhân tạo không chỉ nâng cao khả năng hiện thực hóa các ý tưởng âm nhạc mà còn đặt ra những câu hỏi pháp lý liên quan đến hoạt động sáng tạo của AI trong tương lai. Sự xuất hiện của các mô hình AI này ở Việt Nam đã khơi gợi những cuộc thảo luận cần thiết về các khía cạnh pháp lý và đạo đức trong sáng tạo âm nhạc.

Có thể bạn thích:  Nền tảng âm thanh AI Stable Audio của Stability AI có gì đặc biệt?

AI có được đứng tên tác phẩm?

Trong thời gian gần đây, việc tạo ra những tác phẩm âm nhạc bằng trí tuệ nhân tạo (AI) đã đặt ra nhiều câu hỏi phức tạp liên quan đến tác quyền và sở hữu trí tuệ. Một trong những câu hỏi quan trọng là liệu tác quyền đối với những giai điệu được tạo bởi AI có thuộc về AI hay là thuộc về người thiết lập và điều khiển AI.

Tác quyền tác phẩm âm nhạc của AI
AI có được đứng tên tác phẩm?

Trong trường hợp của ca khúc được giới thiệu bởi kỹ sư IT, phần lời của bài hát vẫn là sáng tác của con người, cụ thể là của kỹ sư IT. Tuy nhiên, với phần giai điệu do AI tạo ra, liệu AI có thể đứng tên đồng tác giả trong tác phẩm âm nhạc như một số trường hợp phổ thông khác, ví dụ như ca khúc phổ thơ?

Vấn đề này không đơn giản và vẫn đang trong quá trình tranh luận. Theo quan điểm một số người, người sáng chế và điều khiển AI có quyền sở hữu tác phẩm do AI tạo ra. Tuy nhiên, quan điểm này không được chấp nhận dễ dàng và vẫn còn những lập luận cho rằng tác quyền đối với các tác phẩm sáng tạo bởi AI nên thuộc về AI vì đây là công trình của công nghệ.

Pháp luật đòi hỏi phải phân biệt rõ ràng giữa quyền nhân thân và quyền tài sản trong tác quyền. Quyền nhân thân cho phép người sáng tác đứng tên trên tác phẩm, trong khi quyền tài sản liên quan đến việc được trả tiền cho quyền sử dụng tác phẩm. Nếu AI được coi là chủ sở hữu của tác phẩm, nó sẽ có quyền đứng tên trên tác phẩm đó.

Tuy nhiên, trong các trường hợp tác phẩm có nhiều đồng tác giả, các quyền tác giả sẽ được chia sẻ giữa các bên và được quy định rõ ràng. Ví dụ, trong trường hợp AI tạo ra giai điệu và người khác viết lời, các đồng tác giả sẽ được công nhận và hưởng các quyền tương ứng với phần sáng tạo của mình.

Vì vậy, trong cách tiếp cận pháp lý hiện tại, cơ hội sở hữu tác phẩm của người sáng chế và điều khiển AI vẫn tồn tại. Tuy nhiên, việc xác định quyền tác giả của AI vẫn là một vấn đề đầy tranh cãi và chưa được giải quyết hoàn toàn. Xem thêm video dưới đây để biết thêm nhiều thông tin hữu ích!

Bất an và nút thắt cần gỡ

Thực tế, việc tranh luận về việc trao quyền tác giả và thừa nhận tư cách chủ thể hưởng quyền của AI vẫn cảm thấy bất an và phức tạp. Khi chúng ta ghi nhận tác quyền cho AI, điều này ngụ ý việc ghi nhận tư cách chủ thể pháp lý của một đối tượng đặc biệt – trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, nhiều vấn đề pháp lý có thể nảy sinh và làm khó khăn cho việc tiếp tục hành động.

Có thể bạn thích:  UDIO là gì? Tìm hiểu công dụng hữu ích của UDIO

Thứ nhất, làm sao pháp luật ứng xử nếu các chủ thể AI vi phạm pháp luật, thậm chí phạm tội? Mặc dù quá trình hoạt động và sản phẩm của robot thế hệ cũ lẫn AI rất chính xác, nhưng vẫn không đảm bảo rằng các tác phẩm của AI không vi phạm bản quyền, chẳng hạn như “đạo nhạc”, đặc biệt là trong trường hợp các tác phẩm âm nhạc được tạo bởi AI của các chủ sở hữu sáng chế khác.

Tác quyền tác phẩm âm nhạc của AI
Việc thừa nhận tư cách chủ thể hưởng quyền của AI vẫn vô cùng phức tạp

Rõ ràng, trong những tình huống như vậy, người ta dễ nghĩ đến người sở hữu, cung cấp hoặc vận hành hệ thống AI. Chẳng hạn, các quy định mới về cung cấp và sử dụng AI của Liên minh châu Âu dựa trên cách tiếp cận này.

Thứ hai, ai sẽ chịu trách nhiệm nếu AI vi phạm quyền và lợi ích của bên thứ ba? Thực tế cho thấy rằng AI hoạt động dựa trên hệ thống nhập liệu và “sự nhận thức” từ đó thực hiện các hoạt động sáng tạo. Ví dụ, kỹ sư IT Bảo Đại đã nhập khoảng ba mươi ngàn bài hát tiếng Việt để huấn luyện AI của mình.

Với tình huống đầu tiên, vấn đề có thể phát sinh từ việc xác định liệu tác phẩm âm nhạc của AI là tác phẩm độc lập hay phái sinh. Ngoài ra, vấn đề thứ hai có thể xảy ra khi các chủ thể sở hữu các ca khúc hoặc giai điệu của các ca khúc được sử dụng làm dữ liệu đầu vào cho AI.

Một lần nữa, chủ thể nắm giữ AI có thể bị gọi tên! Do đó, việc ghi nhận tác quyền cho AI vẫn còn nhiều thách thức pháp lý.

Tuy nhiên, để giải quyết những thách thức này, có hai khả năng được đề xuất. Khả năng thứ nhất là ghi nhận tư cách “giám hộ” của chủ sở hữu, vận hành AI đối với hệ thống AI đó. Khi đó, những vấn đề pháp lý được phân chia rõ ràng hơn, phân khúc giữa AI và người sở hữu, vận hành. Tuy nhiên, tư cách “giám hộ” không làm mất đi quyền tác giả của AI.

Khả năng thứ hai là bổ sung quy định riêng biệt khi ghi nhận tác quyền cho AI và xác định rõ nội dung quyền và nghĩa vụ mà AI hay chủ thể sở hữu, vận hành AI có được hưởng hay phải chịu. Khi đó, ngoài quyền tác giả của AI, các quyền khác và rủi ro pháp lý có thể được xác định rõ ràng và người sở hữu sáng chế AI có thể phải chia sẻ trách nhiệm.

Đây chỉ là những ý kiến thảo luận. Để xây dựng một khung pháp lý hoàn chỉnh về tác quyền đối với tác phẩm sáng tạo của AI, các cuộc thảo luận và phân tích tiếp tục là cần thiết. Quan trọng là nếu việc ghi nhận tác quyền được tiếp tục, thì các vấn đề khác về quyền sở hữu trí tuệ của AI cũng có thể được giải quyết, chẳng hạn như quyền đối với sáng chế, nhãn hiệu, và nhiều khía cạnh khác mà AI đã tạo ra.

Có thể bạn thích:  Resemble AI: Công cụ tạo giọng đọc hiệu quả 2024
Vũ Thanh Mai

Change the world by being yourself

Similar Posts

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *